Giấc mơ Mĩ & Giấc mơ Việt Nam

Lê Quốc Quân -

Barack Obama đã thắng cử và trở thành tổng thống thứ 44 của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Đối thủ của Ông – Thượng Nghĩ sỹ John Mc. Cain – đã gọi điện chúc mừng, bày tỏ sự khâm phục, cam kết hợp tác và trân trọng ghi nhận Obama là “tổng thống của tôi”.

Các kịch bản phức tạp của kết quả bầu cử dự phòng trong hiến pháp đã không phải đem ra áp dụng bởi vì đó là một chiến thắng cách biệt– Landslide Victory với tỷ lệ phiếu đại cử tri 333/155 dù cho phiếu phổ thông chỉ cách nhau ở mức 52% và 48%.

Obama thắng cử làm cho tôi và một người bạn buồn. Tôi mong John Mc. Cain thắng vì một tình cảm cá nhân đặc biệt còn bạn tôi cay cú vì không kịp nói câu: “Chúng tao đã từng bỏ tù một tổng thống Mỹ”.

 Nhưng cả hai chúng tôi đều khâm phục cho nền dân chủ Mỹ. Qủa thật, người Mỹ thường là không bầu nhầm tổng thống. Đã có lúc đứng trước hai thiệt hại, bao giờ họ cũng biết chọn cái ít thiệt hại hơn.

Câu chuyện về giấc mơ Mỹ – American Dream

Lịch sử ngắn ngủi của Hoa Kỳ chứng tỏ sự khôn ngoan một cách già dặn của người Mỹ. Trong suốt 232 năm qua kể từ ngày lập quốc vào năm 1776,  “Giấc mơ Mỹ” vẫn sống mạnh mẽ, nó chứng minh khả năng thay đổi, điều chỉnh để tiếp tục đi lên.

Hoa Kỳ là một quốc gia đặc biệt khi cho phép sự phát triển bình đẳng trong đa dạng. Mỗi người đều rất tự do, có thể theo đuổi ước mơ riêng nhưng vẫn đến với nhau trên một nền tảng pháp luật chung.

Thói háo danh và vĩ cuồng của trí thức

Vương Trí Nhàn -

Nhà phê bình, nghiên cứu văn hoá Vương Trí Nhàn.

TuanVietNam – Thói háo danh và căn bệnh vĩ cuồng, từ xưa trong hoàn cảnh nhược tiểu nhiều người đã mắc, tới nay trong hoàn cảnh chớm hội nhập với thế giới, bệnh lại trầm trọng hơn trong một bộ phận trí thức.

Lời TS: Trí thức là một thành phần quan trọng, đóng vai trò định hình tư tưởng, dẫn dắt xã hội. Tuy vậy, theo nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn, không phải toàn bộ nhưng ít nhất một bộ phận trong số họ có những nhược điểm cố hữu. Tuần Việt Nam xin giới thiệu một số bài viết của ông về chủ đề này với mục đích tự nhìn lại mình, phản tư để thấu hiểu và thay đổi chính mình.

Bệnh sùng bái danh hiệu, chức vụ… trong giới trí thức vừa được Đặng Hữu Phúc xem như một quốc nạn. Chỉ có thể chia sẻ với một khái quát như thế nếu người ta nhận ra những gì đứng đằng sau cái căn bệnh có vẻ dễ thương đó là sự liên đới của nhiều “chứng nan y“ cùng là sự tha hoá của giới trí thức cũng như của nhiều lớp người khác.

Bài viết Tôi chỉ là Ashkenazy! Hay quốc nạn loạn chức danh, học vị gợi tôi nhớ tới một câu chuyện trong sử cũ.

Nhìn người bằng… chức danh

Nửa cuối thế kỷ thứ XVII, có một trí thức Trung Quốc là Chu Thuấn Thuỷ trên bước đường chống Thanh phục Minh nhiều lần đến Việt Nam. Lần ấy, khoảng 1657, nghe Chúa Nguyễn có hịch chiêu mộ những ai biết chữ để giúp vào việc nước, Chu ra trình diện. Nhưng ông cảm thấy chung quanh không hiểu mình, không thi thố được tài năng, lại bị làm phiền, nên bỏ sang Nhật. Sau ông đóng góp rất nhiều vào viêc phát triển xã hội Nhật.

Truy tìm căn nguyên thói “háo danh” của trí thức

Vương Trí Nhàn -

Một số cuốn sách của nhà phê bình Vương Trí Nhàn.

TuanVietNam – Không phải người trí thức Việt Nam sinh ra đã ham chức danh như chúng ta thấy. Hoàn cảnh đẩy họ đến chỗ phải làm vậy.

Nói như Cao Xuân Hạo, thói háo danh “có thể tăng rất nhanh theo cấp số nhân và biến thành một bệnh dịch quật ngã hàng triệu người”

Ngành văn chương mà tôi làm việc thuộc khu vực mà người ta hay nhấn mạnh tính bản địa.

Ngoài cái háo danh kiểu vô thức tập thể – cho rằng văn chương nước mình chẳng kém gì thế giới, rồi thường xuyên mũ cao áo dài vái lậy, tôn vinh nhau ngay trong sinh hoạt hàng ngày, còn một lối chạy theo danh vị kín đáo hơn, nhưng chắc chắn hơn. Đó là lo mấy câu thơ của mình được đưa vào sách giáo khoa cho học sinh cả nước học, lo tên tuổi của mình thường xuyên được nhắc nhở trên các phương tiện thông tin đại chúng, nịnh nọt những người được phân công viết văn học sử đương đại, cốt họ dành cho mình vài dòng trong sách và nhờ thế mình sẽ ở lại với vĩnh viễn.

Sự phát triển tính hiếu danh”vượt xa kế hoạch” như thế này có những liên quan đến tình trạng của giới trí thức đương thời cũng như quan niệm của xã hội về họ.

Hệ quả của một thời chiến tranh

Xã hội sau 1945, căn bản là xã hội của tư duy công nông nghĩa là của những người hành động. Mọi sự tính toán xa xôi, những công việc không có lợi ích ngay cho sự nghiệp nếu không bị thù ghét thì cũng không thể được xem trọng như đáng lẽ phải có. Cuộc sống hàng ngày quá ư vất vả, thành ra tuy vẫn hiểu chủ trương lớn là trọng trí thức, nhưng trong thực tế người ta vẫn thành kiến với họ, chí ít là không tôn trọng họ, thấy họ quá kềnh càng phiền phức.

“Giới thông thái chân đất”

Vương Trí Nhàn -

TuanVietnam – Công cuộc phát triển đòi hỏi đất nước phải có một tầng lớp trí thức ngang tầm quốc tế và khu vực, ở đó không thể có sự nửa vời, sự tự hạ thấp tiêu chuẩn để làm dáng.

 

Ảnh: truongxua.net

Nền giáo dục đơn sơ

Nhiều năm qua chúng ta hay nói một cách hồn nhiên rằng dân ta ham học và trong quá khứ ta có một nền giáo dục chẳng kém gì những nước khác. Bản thân tôi ban đầu cũng tin như thế, sau thực tế ngày càng thấy phải nói ngược lại.

Trong một cuốn sách lịch sử giáo dục (1) tôi thấy người ta chỉ ra rằng thật ra giáo dục là chuyện xài sang. Chỉ những đất nước giàu có mới có tiền của để chi cho giáo dục theo đúng nghĩa của nó. Khi nền kinh tế ở trình độ tiểu nông manh mún, thậm chí trình độ hái lượm, con người có mỗi việc kiếm ăn đã không làm nổi, ta chỉ có thứ giáo dục ở dạng đơn sơ, kém cỏi.

Ta hay khoe, người dân quê nào ở nông thôn VN cũng sẵn sàng bớt ăn bớt mặc cho con đến học ở các thầy đồ lấy “năm ba chữ thánh hiền”.

Nhưng hãy nhìn kỹ vào những lớp học đó. Trường sở sơ sài. Sách vở tài liệu không có, đến bữa cơm chắc bụng cho người dạy cũng không có nốt (nhiều truyện tiếu lâm toàn ghi lại chuyện thầy đồ ăn vụng) – thử hỏi sau mấy năm theo học các ông thầy ấy, phần lớn các cậu học trò nhà quê học được gì ? Biết dăm ba chữ để đủ đọc tên mình trong khế ước văn tự thế thôi chứ làm sao hơn được?!

Cao hơn một mét

Trịnh Hữu Tuệ -

Talawas – Trong bài mới đây của mình, Dương Danh Huy nói anh “không tin rằng tất cả các trí thức Việt Nam đều không cần nói về tự do”. Diễn đạt ngắn gọn hơn, ý của anh là một số trí thức Việt Nam cần nói về tự do. Tôi đồng ý với anh ở điểm này. “Tự do” là một khái niệm quen thuộc, nhưng không phải vì thế mà nó dễ hiểu. Bằng chứng là nhiều trí thức vẫn sống như nô lệ, mặc dù về mặt pháp lý, họ là những công dân tự do. Một nô lệ không bao giờ dám phê bình chủ mình một cách công khai, mặc dù hắn có thể chửi ông ta như hát hay khi ngồi cùng bạn bè. Hắn luôn để ý đến tâm trạng của chủ để biết lúc nào nên nói, lúc nào nên im. Hắn khoái chí khi “chọc khéo” được chủ bằng câu này, câu kia. Có những trí thức coi cách sống này là khôn ngoan, thức thời. Họ hùng hồn phê phán chính quyền trên bàn rượu nhưng câm như hến khi ra trước công luận. Họ luôn tính toán xem lúc nào nên nói gì, và phải nói thế nào để “có người nghe,” để “không bị tường lửa.” Họ thỏa mãn với những comments tủn mủn kiểu hàng nước, đặt bên cạnh những mẩu tin lấy từ CAND. Những trí thức này nhìn Martin Luther King bằng con mắt ái ngại và nhìn Condoleeza Rice bằng con mắt thèm thuồng. Họ mải mê cân nhắc các “điều kiện thực tế” mà quên đi nhiệm vụ căn bản nhất của mình: nói sự thật.

Có người nói tôi quá đề cao giới trí thức khi tôi bảo họ có nhiệm vụ nói sự thật. Tôi không nghĩ vậy. Tôi không nghĩ nhiệm vụ này làm ai cao quý hơn ai. Nó là nhiệm vụ của tất cả mọi người. Tôi nhấn mạnh tầng lớp trí thức chỉ vì tôi nghĩ quá trình đào tạo, môi trường làm việc và quan hệ xã hội của họ mang lại những thuận lợi rõ ràng khi họ muốn nói sự thật. Đối với những người lao động chân tay, có internet để đọc đã là cả một vấn đề, nói gì đến chuyện viết một bài báo. Nhân đây cũng xin lưu ý rằng khi những người lao động chân tay bị kết tội im lặng, chẳng trí thức nào đứng ra bảo vệ họ.

Phiên tòa xử vắng mặt ông Trần Văn Thanh

Cù Huy Hà Vũ -

RFA – Phiên tòa xử vắng mặt ông Trần Văn Thanh, nguyên Chánh thanh tra Bộ Công an, về tội danh lợi dụng tự do dân chủ, xâm vi phạm lợi ích nhà nước, kết thúc hôm qua với phán quyết 18 tháng tù nhưng được hưởng án treo.

Trong bài phỏng vấn do Thanh Trúc thực hiện, TS luật Cù Huy Hà Vũ, được tướng Trần Văn Thanh chính thức mời bào chữa, nhận định về mức án 18 tháng tù treo đối với thân chủ của ông:

Hội đồng xét xử đã tuyên 18 tháng tù treo cho tướng Trần Văn Thanh. Quan điểm của tôi, bản án này tuy là án tù treo nhưng cũng hoàn toàn trái pháp luật, vì vậy tôi tin chắc rằng sau phiên xét xử sơ thẩm hình sự này thì ông Trần Văn Thanh sẽ làm đơn kháng cáo.

Phiên tòa trái pháp luật?

RFA: Thưa Luật sư, với tội danh lợi dụng tự do dân chủ và xâm phạm lợi ích nhà nước mà tướng Trần Văn Thanh chỉ nhận 18 tháng tù treo thì có nhiều người cho là Tòa đã nương tay đối với tướng Thanh, ông nghĩ sao?

Cù Huy Hà Vũ: “Nhận định đấy hoàn toàn buồn cười và lố bịch bởi vì tướng Trần Văn Thanh không hề có hành vi phạm tội. Phiên tòa này đã là trái pháp luật rồi nhưng khi nói đến việc luận tội và đi đến kết luận, tôi khẳng định lẽ ra Tòa phải tuyên ông Thanh không phạm tội. Và có thể nói sự kỳ dị là việc ông đã bị khởi tố, bị truy tố trước đây. Các cơ quan tiến hành tố tụng từng thực hiện hành vi đó cần phải xin lỗi và bồi thường danh dự.

Ý kiến cho rằng Tòa nương tay hoàn toàn không thích hợp trong trường hợp của tướng Thanh. Tất nhiên tôi cũng có thể thông cảm với hai chữ “nương tay” là khi Tòa Đà Nẵng kết tội tướng Thanh ở vai trò chủ mưu trong một vụ án thì về nguyên tắc, người chủ mưu phải bị mức án cao hơn những người đồng phạm dưới sự (gọi là) điều khiển của ông Thanh. Đằng này thì lại ngược lại.

Thử hỏi, tướng Thanh nhận 18 tháng tù treo trong khi đó ông Nguyễn Phi Duy Linh, nhân vật thứ hai của vụ án nhận những 36 tháng tù giam, điều đó có phi lý hay không? Đáng lý là người chủ mưu phải nhận mức án cao hơn người không phải chủ mưu mới đúng chứ?

Nhưng tôi khẳng định lại một lần nữa, theo quan điểm của Văn phòng Luật sư Cù Huy Hà Vũ và Luật sư Nguyễn Thị Dương Hà thì tướng Thanh không hề phạm tội. Lẽ ra Tòa phải tuyên ông Thanh không phạm tội và vụ án đối với tướng Thanh phải được đình chỉ vĩnh viễn.

Quân đội với trách nhiệm bảo vệ nhân dân, bảo vệ tổ quốc

Mặc Lâm – RFA -

 

Quân đội Việt Nam

Dư luận vẫn tiếp tục theo dõi và tỏ ra bức xúc về vấn đề chủ quyền biển đảo Việt Nam đang bị Trung Quốc dùng nhiều cách khống chế.

Những sự kiện như bắt ngư dân Việt Nam đòi tiền chuộc hay cấm đánh bắt cá trong mùa cá ngay trong lãnh hải của Việt Nam đã dấy lên câu hỏi liệu chủ quyền của đất nước có được chính quyền bảo vệ đầy đủ hay không, và liệu Trung Quốc sẽ còn những động thái nào tiếp theo sau các vụ việc vừa qua. Mặc Lâm có bài viết về vấn đề này sau đây.

Chủ trương bành trướng lộng hành của TQ

Nhân sĩ trong và ngoài nước có quan tâm đến vấn đề biển Đông đều khó thể chịu nổi  những sự kiện hồi gần đây khi Trung Quốc ngày càng tỏ vẻ lộng hành hơn không những khống chế và kiểm soát một cách công khai những vùng biển đang tranh chấp mà còn ra lệnh cấm đánh bắt cá đối với ngư dân nhiều nước trong đó ngư dân Việt bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất.

Liên tục trong nhiều tháng, tàu Trung Quốc xâm nhập vùng biển của Việt Nam và bắt cóc ngư dân đang đánh bắt cá trong lãnh hải Việt Nam và đòi tiền chuộc. Lý do mà Trung Quốc đưa ra là tàu Việt Nam vi phạm lãnh hải của họ. Sau nhiều ngày im lặng, Việt Nam lên tiếng một cách yếu ớt đòi Trung Quốc phải thả ngay lập tức những ngư dân này và thái độ duy nhất mà Trung Quốc đưa ra là im lặng.

Đảng Cộng sản VN lo ‘tự diễn biến’

BBC – Lãnh đạo ngành tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam mới lên tiếng xác định đường lối chính trị trước Đại hội XI, chống “tự diễn biến, chuyển hóa” và nhắc đến Biển Đông.

Trưởng ban Tuyên giáo Tô Huy Rứa trao giải cho sinh viên. Ảnh: Dân trí.

Trong bài đăng trên báo Đảng, tờ Nhân dân điện tử hôm 03/08 vừa qua, ông Tô Huy Rứa (sinh năm 1947), người được coi là một ứng viên cho chức tân Tổng bí thư, đã nhận định Đảng CSVN đang đứng trước một bối cảnh quốc tế “phức tạp”.

Bài viết của ông Rứa, hiện giữ chức Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Đảng mô tả một thực tế là “bối cảnh quốc tế và trong nước diễn biến phong phú, khẩn trương, phức tạp”.

Ông cảnh báo về nguy cơ chuyển biến nội bộ, thậm chí đặt nó cao hơn “diễn biến hòa bình”, điều mà Đảng CS xưa nay vẫn cho là cách mà các “thế lực thù địch bên ngoài ‘cổ xúy’”.

Theo ông, đảng cầm quyền phải coi công tác tư tưởng là hàng đầu nhưng cần gắn kết chặt chẽ nó “với các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh”.

Không đồng minh?

Lập Hiến hướng đến pháp quyền ở Việt Nam

Nguyễn Minh Tuấn[*] -

Hiến pháp của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946

Tiasang – Gần đây chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng có đặt ra vấn đề sửa đổi Hiến pháp như một nhu cầu cấp bách. Tôi cho rằng, nhu cầu này là có thật, nhưng thay vì sửa đổi nhỏ lẻ, tại sao chúng ta không tính đến một chiến lược lâu dài hơn là hoàn thiện một Hiến pháp tích hợp được cả những điểm tiến bộ của các bản Hiến pháp trước đó của dân tộc, vừa phải tích hợp được những tinh hoa của nền lập hiến các nước trên thế giới.

Thành công của Hiến pháp Mỹ đó là bản Hiến pháp này đã tạo ra đồng thời hai cơ chế giám sát hữu hiệu: sự giám sát bên trong, tức là cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực (check and balance) giữa các cơ quan Nhà nước, và sự giám sát bên ngoài chính là xã hội dân sự (civil society) với đầy đủ những quyền năng được Hiến pháp bảo vệ. Thiết chế này có khả năng phản biện các chính sách, buộc Nhà nước phải tuân thủ Hiến pháp, cùng thúc đẩy xã hội phát triển. (GS. TS. John Attanasio).

Bản Hiến pháp thành văn đầu tiên trong lịch sử nhân loại và cũng là bản Hiến pháp tồn tại lâu nhất cho đến nay trên thế giới, đấy chính là bản Hiến pháp của Mỹ năm 1787. Xã hội luôn vận động và phát triển không ngừng, nhiều vấn đề có thể hôm nay đúng, nhưng ngày mai chưa chắc vẫn còn đúng, vậy đâu là những giá trị trường tồn có khả năng thích ứng với đổi thay của xã hội trong bản Hiến pháp này?

 Cách đây không lâu tôi có dịp trao đổi với GS.TS. John Attanasio, Chủ nhiệm Khoa Luật, đến từ Đại học Dedmann của Hoa Kỳ về Hiến pháp so sánh. Chúng tôi đã cùng chia sẻ nhiều vấn đề về Hiến pháp.

Ông đã đặt một câu hỏi mà tôi cho rằng rất thú vị đó là: “Bạn thử nghĩ xem Hiến pháp Mỹ qui định cho đối tượng nào?”
Tôi biết ông đặt câu hỏi như vậy là có ý muốn chia sẻ và so sánh một điều gì đó nên tôi trả lời để lắng nghe ông giải thích: “Phải chăng cho hai chủ thể là công dân và Nhà nước?”